Bại não ở trẻ sơ sinh là gì, nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị


Ở Việt Nam cứ 1.000 trẻ sinh ra thì có 1,8 bé bị bại não, bệnh lý gây cản trở vận động của các bé và thậm chí dẫn đến tê liệt. Đây là căn bệnh được nhiều bậc phụ huynh quan tâm. Dưới đây là nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị bệnh bại não ở trẻ sơ sinh cho bố mẹ tham khảo.

1. Nguyên nhân gây bại não ở trẻ sơ sinh

Bại não ở trẻ nhỏ là căn bệnh gây ảnh hưởng đến vận động và sự phối hợp cơ bắp của trẻ. Nguyên nhân chính của căn bệnh này là do một hoặc nhiều vùng ở não bị tổn thương trong quá trình phát triển của thai nhi. Bệnh sẽ không phát triển thêm ở giai đoạn trưởng thành của trẻ nhưng cần trải qua các quá trình tập luyện và vật lý liệu pháp lâu dài. Dưới đây là một số nguyên nhân gây bại não ở trẻ sơ sinh mà bạn nên lưu ý.

Bệnh bại não khiến trẻ bị giới hạn vận động (Nguồn: hellobacsi.com)

1.1 Nhiễm trùng 

Trong những điều cần lưu ý trong 3 tháng đầu tiên của thai kỳ thì nhiều phụ nữ mang thai bị nhiễm trùng thường do các vi khuẩn gây hại như rubella, virus cự bào hay toxoplasmosis xâm nhập có thể gây tổn thương não của thai nhi và gây bại não cho trẻ sau này. Các nhiễm trùng nguy hiểm khác như nhiễm trùng ối, nhiễm trùng hệ tiết niệu của mẹ cũng có thể là nguyên nhân làm sinh non và tăng nguy cơ bại não cho trẻ.

1.2 Thiếu khí não bào thai 

Một số trường hợp bào thai bị thiếu oxy do suy nhau thai (chức năng của nhau thai bị giảm sút), nhau thai bong non hoặc chảy máu do rau tiền đạo cũng là nguyên nhân khiến não bộ trẻ nhỏ bị tổn thương và dẫn đến bại não sau này.

Trẻ sơ sinh bị ngạt thở là nguyên nhân dẫn đến bại não (Nguồn: eva.vn)

1.3 Sinh non 

Nếu không may em bé bị sinh non hoặc sinh cân nặng thấp cũng là nguy cơ khiến trẻ bị bại não. Nguyên nhân là do trẻ sinh non (Sinh trước 32 tuần và nhất là trước 28 tuần) có nguy cơ bị xuất huyết não, khiến não bị tổn thương và không thể phát triển bình thường.

1.4 Chấn thương bên ngoài 

Việc trẻ sơ sinh bị chấn thương não do va đập diễn ra thường xuyên và là nguyên nhân dẫn đến bệnh bại não ở trẻ. Một số chức năng điều khiển vận động của não có thể bị tê liệt hoàn toàn sau xuất huyết não, hoặc bị nhiễm trùng (viêm màng não).

1.5 Di truyền

Việc rối loạn trong hệ gen là một trong các yếu tố tác động gây bại não ở trẻ. Tuy nhiên không thể khẳng định hoàn toàn nguyên nhân bại não do di truyền bởi nó còn cần cộng hưởng với môi trường, sinh hoạt mới có khả năng phát bệnh.

Vì vậy để chuẩn bị những điều tốt nhất đến với con, các gói dịch vụ thai sản và sinh con trọn gói là vô cùng hữu ích trong suốt quá trình mang thai cũng như sinh đẻ.

Dịch vụ thai sản trọn gói tại bệnh viện Vinmec (Nguồn: amazonaws.com)

2. Dấu hiệu bại não ở trẻ sơ sinh

Nếu con bạn đang xuất hiện các triệu chứng sau đây thì rất có thể bé đã mắc bệnh bại não. Bố mẹ cần thường xuyên quan sát con mình, lắng nghe cơ thể con để phát hiện bệnh và chữa trị sớm nhất có thể.

2.1 Chuyển động tay và chân bất thường

Nếu trẻ có những hành động khua chân tay bất thường, không thể giữ thăng bằng, khó phối hợp động tác, những hành động thiếu tự nhiên có thể là dấu hiệu của bệnh bại não ở trẻ. Điều bố mẹ cần làm là thường xuyên quan sát con, đặt con vào các tình huống để xem phản ứng ở trẻ và đánh giá chính xác nhất.

2.2 Đi lại và nói năng bị chậm phát triển

Những trẻ bị bại não thường biết đi và biết nói chậm hơn hẳn các bạn. Dấu hiệu này thường dễ nhận biết khi các con có phản ứng ngôn ngữ chậm, miệng cứng, khó phát âm và khó ngồi thẳng lưng.

2.3 Co thắt cơ, phối hợp các bộ phận cơ thể kém

Căn bệnh bại não thể phối hợp có thể khiến trẻ nhỏ bị cứng cơ vì vậy khó thực hiện kết hợp các bộ phận cơ thể. Ví dụ nếu bé đang đi thì việc giơ tay chào cũng gặp khó khăn và biểu hiện bên ngoài là các động tác hình thể méo mó, không mềm dẻo và linh hoạt.

Trẻ bại não phối hợp cơ thể kém (Nguồn: oeoe.vn)

2.4 Mắt lé

Cũng bởi việc phối hợp hành động kém nên các trẻ bại não thường dễ bị lé mắt do không thể điều khiển mắt chính xác kết hợp với tay chân. Nếu phát hiện con có dấu hiệu này, bố mẹ hãy quan sát thêm các hành động khác của bé để có kết luận nhé.

2.5 Cứng cơ

Hiện tượng cứng cơ do bại não khiến trẻ luôn ở trạng thái tăng trương lực cơ,  các hoạt động của trẻ bị giới hạn. Nếu gặp phải hiện tượng này tức trẻ đang ở thể bại não liệt cứng (spastic cerebral palsy), có 3 dạng biểu bệnh là Liệt cứng 2 chi dưới, Liệt cứng nửa người và Liệt cứng tứ chi.

2.6 Không thể giữ thăng bằng 

Không thể giữ thăng bằng là hệ quả của bại não thể thất điều, trẻ khó kiểm soát tư thế, dáng đi lảo đảo, vùng thắt lưng hay đong đưa. 

2.7 Khó ngồi thẳng lưng

Đây cũng là triệu chứng khi trẻ bị bại não thể liệt cứng, các bé sẽ khó điều chỉnh lưng theo ý muốn để ngồi thẳng lưng như bình thường.

Cần đến các trung tâm y tế để có phương pháp trị liệu hiệu quả nhất (Nguồn:graceland.edu)

3. Điều trị bại não ở trẻ sơ sinh 

3.1 Thuỷ trị liệu 

Thủy trị liệu là phương pháp giúp trẻ bại não phục hồi các khớp và các dây thần kinh. Phương pháp này không được áp dụng với trẻ bại não có dấu hiệu động kinh lâm sàng. Mục đích của liệu pháp là giúp trẻ thư giãn hơn, giảm trương cơ lực, tăng khả năng vận động có ý thức. Thường các bác sĩ sẽ cho trẻ vận động trong bồn nước xoáy Hubbard hay bể bơi với nhiệt độ nước khoảng 36-38 độ C trong gần 30 phút.

3.2 Thuốc giãn cơ 

Biện pháp thuốc giãn cơ chỉ sử dụng đối với trẻ bại não thể co cứng và co rút, tránh áp dụng cho trẻ bị các dạng bại não còn lại. Tác dụng của thuốc giúp trẻ giảm căng cơ lực, tăng cường khả năng vận động có ý thức và kiểm soát tư thế tốt hơn. Thuốc đưa vào cơ thể trẻ bằng cách tiêm, pha thuốc tiêm với dung dịch Nacl2 9%0 theo đơn vị đóng lọ. Lấy thuốc theo liều lượng tiêm tại mỗi vị trí. Tiêm trực tiếp nội cơ hoặc tiêm qua đầu định vị của máy điện cơ với liều lượng đã được tính toán.

Ngoài ra có thể sử dụng một số loại thuốc bổ cho não, hỗ trợ hoạt động điều trị tiến triển nhanh hơn, thúc đẩy khả năng hồi phục của trẻ nhỏ. 

Thuốc giãn cơ khiến trẻ bại não cải thiện vận động (Nguồn: lophoctiensan.bibomart.com.vn)

3.3 Điện trị liệu 

Phương pháp điện trị liệu có hai loại là tử ngoại và điện thấp tần được ứng dụng với mỗi trường hợp trẻ bại não thể khác nhau. Liệu pháp tử ngoại dùng cho trẻ còi xương, suy dinh dưỡng, bại não thể nhẽo. Còn liệu pháp điện thấp tần dùng cho bé không có dấu hiệu động kinh lâm sàng hoặc bé không bị bại não thể co cứng nặng. Liệu pháp giúp tác động trực tiếp lên các dây thần kinh bị ức chế, giảm trương lực giúp trẻ hành động tự nhiên hơn.

Con trẻ đến với chúng ta đã là một món quà quý giá. Vì vậy hãy để món quà ấy thêm trọn vẹn hơn bằng cách quan tâm đến trẻ hơn và đưa trẻ đi thăm khám nhi khoa sớm nhất nếu phát hiện những dấu hiệu bất thường kể trên.